önüne sermiştir. Aydınlatma teknolojisinde elde edilen gelişmeler, hızlı ve göz kamaştırıcıdır. Yaşamımızın "gece portresi" iyi bir aydınlatma ile daha da güzellik ve anlam kazanır. Tarihi yönden zengin bir mirasa sahip olan ülkemizde bulunan bazı eserlerin ustaca aydınlatılması, sokaklarımızın aydınlatılması ve evlerimizin, ev içi alanların hatta başucumuzun aydınlatılması... Burada da görülüyor ki "aydınlatma" hayatımızın en önemli unsurlarından biridir.
Aydınlatmanın amacı, belli bir aydınlatma düzeyi elde etmek değil, iyi ve doğru görme koşullarını sağlamaktır. Aydınlatma, dekoratif ve işlevseldir; tarza uygun görüntü sağlar ve bütünleştirir. Mobilyalarımızın tamamlayıcısı ve vazgeçilmez aksesuarlarımızdır. Tarza uygun görüntüyü sağlar ve bütünleştirir. Gece ile gündüzü ayırır, ayrıntıları ortaya çıkarır ve gizler. Aynı zamanda işlevsel özelliği vardır; yemek grubu, çalışma yeri ve mutfak tezgahlarında gereklidir. Burada lambaların iş yapan kişinin veya yemek masasının direk olarak üzerine gelmesine dikkat etmeliyiz. Lambalar durduğunuz yerin üzerinde olursa işi de aydınlatır. Bunların dışında "aydınlatma" farklı bir atmosfer yaratmak içinde düşünülür. Daha sıcak ve romantik bir görünüm sağlanmak istenirse; mum ışığı ideal bir aydınlatma olacaktır. Bazı mimari detayların, tabloların veya çarpıcı biçimde sergilenmek istenen objeleri ön plana çıkarmak içinde gizli aydınlatma kullanılır. Ustaca tasarlanmış bir aydınlatma bu tip sevdiğiniz ve önem verdiğiniz objeleri ön plana çıkartacaktır.
İşyeri ya da konutlardaki bazı alanlar, yapay aydınlatma olmaksızın gündüz bile kullanılamaz. Tungsten, neon, flüoresan gibi aydınlatmalar, bu durumlar için uygundur. Bir koridor için en uygun ışık miktarının 30 lux gücünde olduğunu düşünürsek, her kullanım alanı için farklı ışık kullanılmalıdır. Doğrudan aydınlatma, bir koridor tavanını alçaltmak istendiğinde kullanılır; bu sonuç siperlikli büyük yansıtıcı lambaların, sıra sıra kapının üst sınırından biraz yükseğe yerleştirilmesiyle elde edilir. Bu büyük lambalar, sönükken bile, tavanın alçaklığı izlenimini uyandıracaktır.
Aydınlatma,
dizaynı çok kolay, aynı zamanda da görevi insanlar için
yaşamı haz alınabilir hale getirmek olan çok karmaşık
bir araçtır. Işık, yapılarda bireysel çizgileri ve şekilleri
vurgular, iç ve dış şekiIIerin özelliklerini etkileyip
değiştirir ve yorumlar yaratir.
İşyerlerinde
her türlü işin kusursuz yapılabilmesi ve en önemlisi
de iş görenlerin göz sağlığının korunması iyi bir aydınlatma
tekniğini gerektirir. Aydınlatma öncelikle, yapılan
iş ve işlemlerde kalite standartlarının gerektirdiği
tüm detayın görülebilmesi için gereklidir. Çalışanların,
optimal aydınlatma koşullarında çalıştırılması da onların
göz sağlığı ve görme netliğini koruduğu için aynı amaca
hizmet eder.
İnsanın enformasyon algılamasında
en önemli algılayıcı gözdür. Bütün algılamanın %80 ile
90’ı göz kanalıyla gerçekleşir. İş koşullarının doğurduğu
yorgunluğun büyük bir kısmının göz zorlanmasından ileri
geldiği tahmin edilebilir. Göz zorlanması ve yorgunluk
üzerine etkisi ile birlikte aydınlatma tekniği problemlerini
anlayabilmek için bu tekniğin bazı temel kavramlarının
bilinmesi gerekir. Aydınlatma şiddetinin ölçü birimi
lükstür(lx). Bu değer birim alana düşen ışık akışıdır.
Aydınlatma şiddeti bulutsuz bir yaz gününde 100.000
lx’ü bulur. Kapalı bir kış gününde bu değer ancak 3000
lx’e ulaşır. Aşağıdaki tabloda bazı değerleri görmek
mümkündür.
| İşlemler |
Önerilen
Lüks |
Montaj ve Kalite Kontrol
Kaba işler
Vasat incelikte işler
İnce işler
Çok ince işler
|
200
400
900
2000
|
Dokuma (pamuklu ve Yünlü)
Hafif dokumalar
Koyu renkli kumaşlar
Dokumada kalite kontrol |
400
900
1300
|
Metal levha işleri
Plastik şekil verme ve Levha işleri
|
400
400 |
Ağaç işleri
Kaba doğrama
Rende ve tezgahta ince makine işleri
İnce tezgah işleri, makine ve cilalama işleri
|
200
400
600
|
Bir iş ortamında
aydınlatma gereksinimi, yapılan işlerin özelliklerine,
işin özellikleri nedeniyle detay algılama gibi kriterlere
bağlıdır. Çeşitli el işleri ve okuma yazma gibi işlerde
en düşük aydınlatma gereksinimi 10 lüks olarak bilinmektedir.
Bir iş ortamında ve çeşitli iş istasyonlarının gerektirdiği
aydınlatma düzeyleri önemli bir husustur. Aslında ,
en yüksek aydınlatmanın en optimal yaklaşım olmadığı
bilinmektedir. Temel olan, amaca uygun aydınlatmadır.
İyi bir aydınlatma projesinin tasarımında, çalışanların
göz sağlığı, yüksek düzeyde iş becerisi, optimal verimlilik
ve çalışanların kendilerini rahat hissettikleri aydınlatma
düzeyinin sağlanması gibi bir kriter kullanılabilir.
Bir işyerinde büyük ölçüde kaba işlemler yapıldığı için,
aydınlatma düzeyi açısından önemli bir sorun olmadığı
halde, iş görenlerin kendilerini rahat ve ışıklı ortamda
bulmaları ve daha hevesli çalışabilmeleri için de yeterli
ve tatmin edici bir aydınlatma düzeyi tercih edilmelidir. |